## Melatoninin Fibromiyaljideki İkili Rolü

Melatonin, beynin epifiz bezi tarafından salgılanan ve vücudun uyku-uyanıklık döngüsünü (sirkadiyen ritim) düzenleyen doğal bir hormondur. Fibromiyalji hastalarında sıklıkla bozulan bu döngü ve uyku kalitesi, melatoninin Fibromiyalji tedavisindeki en belirgin hedefini oluşturur. Ancak çalışmalar, melatoninin faydasının sadece uyku düzenlemesiyle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda doğrudan ağrı modülasyonu üzerinde de etkili olduğunu düşündürmektedir.

### 1. Uyku Kalitesini Artırma (Hipnotik Etki)

Fibromiyalji’nin en yaygın şikayeti *dinlendirici olmayan uykudur*. Hasta yeterince uyusa bile sabahları yorgun, hatta ağrılı uyanır. Bu durum, uyku sırasında ağrı eşiğini düşüren derin uyku fazlarının yetersizliğinden kaynaklanır.

 * Melatonin kullanımı, uykuya dalma süresini kısaltarak ve uyku etkinliğini artırarak hastaların *uyku kalitesine doğrudan katkıda bulunur*.

* Kaliteli uyku, vücudun kendini onarmasını ve ağrı modülasyon merkezlerinin dinlenmesini sağlayarak, gün içindeki yorgunluk ve ağrı hassasiyetini dolaylı olarak azaltır.

### 2. Ağrıyı Azaltma (Analjezik Etki)

Yapılan klinik çalışmalardan elde edilen önemli bir bulgu, melatonin kullanımının fibromiyalji hastalarının *yaygın kas-iskelet ağrısı skorlarında iyileşme* sağlamasıdır. Bu etkinin iki ana mekanizma üzerinden gerçekleştiği düşünülmektedir:

* *Doğrudan Ağrı Modülasyonu:* Melatoninin merkezi sinir sistemindeki ağrı yollarını düzenleyerek ağrı eşiğini yükseltmektedir.

* *Oksidatif Stres ve İltihaplanma Azalması:* Melatonin, bilinen güçlü bir *antioksidandır*. Fibromiyalji patogenezinde rol oynayan kronik oksidatif stres ve inflamasyonu azaltarak, hastalığın altında yatan biyolojik mekanizmaları hafifletir.

### 3. Duygu Durumu ve Bilişsel Faydalar

Fibromiyalji, yüksek oranda *depresyon* ve *anksiyete* ile birliktedir. Melatoninin, hem uyku düzenlenmesi hem de vücuttaki serotonin (mutluluk hormonu) döngüsü üzerindeki potansiyel olumlu etkileri sayesinde, Fibromiyalji hastalarının *duygu durumunu iyileştirmede* ve anksiyete düzeylerini düşürmede faydalı olabileceğine dair veriler mevcuttur. Bu, hastanın genel başa çıkma becerisini ve yaşam kalitesini artırır.

## Klinik Veriler ve Tedavideki Yeri

Melatoninin Fibromiyalji tedavisindeki potansiyeli, küçük ve orta ölçekli klinik çalışmalarla desteklenmektedir. Örneğin, bazı çalışmalarda *1–2 mg* melatonin ile tedavi edilen hastalarda hem *ağrı skorlarında belirgin azalma* hem de uyku kalitesinde önemli bir artış rapor edilmiştir. Hatta, bir çalışmada melatoninin standart bir antidepresan olan *Amitriptilin* ile kombinasyonunun, tek başına Amitriptilin kullanımına göre *daha etkili ağrı kontrolü* sağladığı görülmüştür.

Ayrıca Oral çözelti (likit) ilaç olarak piyasada bulunan “”diklofenak potasyum”” ile kombine kullanımının ağrı azaltılmasında yüksek başarı sağladığı görülmüştür.

(Bakınız “FEVERE oral çözelti” )

 ## Dikkat Edilmesi Gerekenler

Melatonin nispeten güvenli kabul edilse de  kullanıma başlanmadan ilaç seçerken  ve başladıktan sonra kullanırken dikkatli olunmalıdır.

Melatonin ilaçları genellikle tablet ve oral çözelti (likit) formunda bulunur. Ancak, **oral çözelti melatonin** ilaçları, tabletlere göre çok daha üstün avantajlar sunar. Tablet formundaki melatonin, karaciğer tarafından metabolize edilir ve bu süreçte etkin maddesinin büyük bir kısmı maalesef vücuttan kullanılmadan atılır.

Bu durum, TABLET olarak piyasada bulunan melatonin ilaçlarının yüksek derecede **karaciğer harabiyeti** oluşturma riskini de beraberinde getirir.

Bu nedenle mümkünse TABLET melatonin kullanılmaması tavsiye edilmektedir.
Tıp otoriteleri Oral çözelti (likit) melatonin kullanılması önermektedirler.

Oral çözeltinin (likit) ağız mukozasından ve dil altından hızlı emilimi sayesinde melatonin daha düşük dozlarda (1-2 ml yani 1-2 mg) **daha hızlı etki gösterir** ve daha hızlı uykuya geçişi sağlar. Oral çözeltinin (likit) besinlerle etkileşimi de yok denecek kadar azdır, bu da kullanım kolaylığı sağlar (aç yada tok kullanılabilir).

Sonuç olarak, uykusuzlukla ve ağrıyla mücadele ederken oral çözelti (likit) melatonin kullanımı , hem daha etkili (düşük dozlarda dahi yüksek biyoyararlanım ) hem de daha güvenli (karaciğer harabiyeti yan etkisi olmayan) bir seçenektir.

* *Dozaj:* Tedavide  1-2 ml oral çözelti (likit) dozunda kullanılır.

Sonuç olarak, melatonin oral çözelti (likit)  fibromiyaljinin en yıkıcı iki belirtisi olan *kronik ağrı* ve *uykusuzlukla* mücadelede umut verici bir destekleyici seçenektir. Hastaların hem uyku kalitesini artırarak dolaylı yoldan, hem de antioksidan ve ağrı modülasyon etkileriyle doğrudan fayda sağlaması, melatonini fibromiyalji  tedavisinde *çift yönlü bir yaklaşımın önemli bir parçası* haline getirmektedir.  

ÖNEMLİ BİLGİ
Oral çözelti (likit) melatonin alırken çok dikkat edilmesi gerekenler.

Oral çözelti (likit) melatonin günlük dozu yatmadan 30 dakika önce alınması gereken 2 ml’dir (2mg). Bir aylık kullanım dozu 60 ml dir.

Yapılan kimyasal araştırmalarda Oral çözelti (likit) melatoninin şişe kapağı açıldıktan sonra kullanım süresi 60 gündür. Bu 60 gün süreden sonra ilaç bozulur ve kullanılamaz hale gelir. Şişede kalan bozulmuş ilacın kullanılması riski, insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilecek ve istenmeyen sonuçlara sebebiyet verebilecektir.

Dolayısıyla, mutlaka bir aylık kullanım dozu olan 60 ml şişede satılan ambalajlarda satın alınmalıdır. 60 ml den büyük şişedeki ambalajlar alınmamalıdır. Böylece Oral çözelti (likit) melatonin bozulma riski söz konusu olamayacaktır.